پیگیری اجرای قوانین و مصوبات (دستور جلسه)

تصویب طرح‌ها و لوایح تنها نیمی از راه تحقق تغییرات در وضع موجودند، پیگیری و نظارت بر حسن اجرای مصوبات ضرورت تحقق این تغییراتند. از این‌رو، کمیته شفافیت، فردا شنبه ۹۸/۱۰/۸ در دو جلسه به‌هم پیوسته، پیگیری اجرای قوانین و مصوبات پیشین را در دستور کار قرار داده است.

۱. در بخش اول جلسه که با حضور جناب آقای گلپایگانی، معاونت محترم معماری و شهرسازی و جناب آقای فرجود، مدیرعامل محترم سازمان فاوا برگزار خواهد شد، برنامه واحدهای ذیربط برای اجرای مصوبه «الزام شهرداری تهران به انتشار اطلاعات شهرسازی» (+) منطبق بر زمان‌بندی ذکر شده در مصوبه بررسی خواهد شد.

همچنین با توجه به هدف‌گذاری کمیته شفافیت برای تحقق تمام‌الکترونیکی شدن فرآیندهای ارایه خدمات حوزه شهرسازی و معماری در سال دوم فعالیت کمیته (اینجا را نگاه کنید) در ادامه این بخش از جلسه، اقداماتی که تاکنون توسط شهرداری تهران در این خصوص صورت گرفته است، مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

تمام‌الکترونیکی شدن فرآیندهای ارایه خدمات به معنای آن است که شهروند بتواند شخصا، بدون مراجعه به شهرداری یا دفاتر خدمات الکترونیک و صرفا از طریق وبسایت شهرداری تهران تمامی خدمات حوزه شهرسازی و معماری مانند صدور پروانه، پایان کار، استعلام‌ها و دیگر گواهی‌های مرتبط را به ان دریافت کند.

۲. در بخش دوم جلسه فردا که با حضور جناب آقای هاشمی، ریاست محترم شورای شهر، جناب آقای رسولی، خزانه‌دار محترم شورا، جناب آقای نگین‌تاجی، سرپرست محترم معاونت مالی و اقتصاد شهری و جناب آقای فرجود، مدیرعامل محترم سازمان فاوا برگزار خواهد شد، میزان اجرای مصوبه «الزام شهرداری تهران به انجام الکترونیکی و اعلان عمومی اطلاعات معاملات شهرداری» (+) و اجرای کامل ماده ۷۱ قانون شهرداری مصوب سال ۱۳۳۴ در دستور کار خواهد بود.

در مصوبه «الزام شهرداری تهران به انجام الکترونیکی و اعلان عمومی اطلاعات معاملات» شهرداری تهران مکلف شده بود ظرف مدت شش ماه از ابلاغ مصوبه، نسبت به راه‌اندازی “سامانه جامع معاملات” اقدام کرده به گونه‌ای که کلیه معاملات شهرداری تهران و واحدهای تابعه اعم از خرید، مناقصه، مزایده، مشارکت، سرمایه‌گذاری، ترک‌ تشریفات و هرگونه توافق‌نامه و تفاهم‌نامه به صورت تمام‌الکترونیکی و برخط در این سامانه صورت پذیرد. با توجه به اتمام مهلت شش ماهه اجرای این بند از مصوبه، راه‌اندازی و به‌کارگیری سامانه جامع معاملات در شهرداری تهران مورد بررسی حاضران قرار خواهد گرفت.

در آخرین بخش از جلسه روز شنبه، اجرای کامل ماده ۷۱ قانون شهرداری مصوب سال ۱۳۳۴ مبنی بر انتشار عمومی و هر شش ماه یک‌بار صورت جامعی از درآمد و هزینه‌ شهرداری مورد پیگیری قرار خواهد گرفت. پیش از این، رئیس کمیته شفافیت و شهر هوشمند، در نامه‌ای به شهردار سابق، جناب آقای افشانی، انتشار عمومی جزئیات عملکرد ردیف‌های درآمد و هزینه بودجه شهرداری تهران را خواستار شده بود.

چگونگی تحقق سیاست داده باز در شهرداری تهران (گزارش جلسه)

پنجاه‌ودومین جلسه کمیته شفافیت و شهر هوشمند، شنبه ۹۷/۹/۲۴ به ریاست دکتر بهاره آروین و با حضور دکتر زهرا بهروزآذر، رئیس مرکز آمار و رصد شهرداری تهران برگزار شد.

در بخش ابتدایی جلسه، پیش‌نویس سند «سیاست داده باز در شهرداری تهران» با حضور تدوین‌کنندگان سند و کارشناسان کمیته شفافیت مورد بررسی قرار گرفت. سیاست داده باز در شهرداری تهران بستر لازم را برای ایجاد دسترسی عمومی به پایگاه‌های اطلاعاتی دراختیار شهرداری تهران در چارچوب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات فراهم می‌کند.

بنابر توضیحات خانم بهروزآذر، پیش از تهیه نسخه نهایی سند و انتشار عمومی آن، پیش‌نویس آن دراختیار تمامی ذی‌نفعان قرار گرفته و نظرات کارشناسی آن‌ها دریافت خواهد شد. ازآنجاکه تحقق داده باز در شهرداری تهران، هم از حیث برقراری شفافیت اطلاعاتی و هم از حیث نقش آن در تصمیم‌گیری داده‌محور و حرکت به‌سمت شهر هوشمند، در حیطه فعالیت‌های کمیته شفافیت و شهر هوشمند قرار می‌گیرد، این کمیته، پیش‌نویس سند را بررسی و نظرات کارشناسی خود را اعلام کرد.

موضوع اصلی که در رابطه با این سند مورد تاکید کارشناسان کمیته قرار گرفت عدم جامعیت سند در تفکیک انواع مختلف پایگاه‌های داده‌ای دراختیار شهرداری و پروتکل ایجاد دسترسی عمومی به این پایگاه‌های اطلاعاتی بود.

به نظر می‌رسد پایگاه‌های داده‌ای دراختیار شهرداری تهران را با توجه به مالک داده و مصرف‌کننده داده می‌توان در انواع مختلفی تقسیم‌بندی کرد. برای مثال بر مبنای مالکیت داده‌ها، دسته‌ای از داده‌ها هستند است که مالک آن‌ها شهرداری تهران است مانند اطلاعات مربوط به درآمدها و هزینه‌های شهرداری تهران و واحدهای تابعه درحالی‌که مالک دسته‌‌ای دیگر از داده‌ها لزوما شهرداری تهران نیست اما حوزه‌های ماموریتی شهرداری تهران و فرآیندهای انجام کار در این سازمان به گونه‌ای است که این داده‌ها در مجموعه شهرداری تهران تولید و ذخیره‌سازی می‌شود مانند اطلاعات مربوط به پروانه‌های ساخت‌وساز. در مورد مصرف‌کننده داده نیز تفکیک مشابهی میان شهروندان به عنوان مصرف‌کننده داده و کسب‌وکارها به عنوان مصرف‌کننده داده وجود دارد. برای مثال تمامی اطلاعاتی که انتشار آن‌ها با هدف ایجاد شفافیت و فعال کردن نظارت همگانی جهت جلوگیری از فساد صورت می‌گیرد از جمله اطلاعات مربوط به قراردادها و اطلاعات مربوط به سوابق مدیران شهرداری اطلاعاتی است که می‌توانند مستقیما توسط شهروندان مورد استفاده قرار گیرند اما دسته‌ای دیگر از داده‌ها که معمولا در قالب طراحی و انتشار API صورت می‌گیرند، چندان برای شهروندان معمولی قابل بهره‌برداری نیستند و غالبا توسط کسب‌وکارها برای ارایه خدمات در قالب اپلیکیشن‌های مختلف، به کار گرفته می‌شوند مانند اطلاعات مربوط به حوزه حمل‌ونقل عمومی برای طراحی اپلیکیشن‌های مسیریاب.

بنابر تفکیک‌های پیش‌گفته بر مبنای مالک و مصرف‌کننده داده ماتریس چهارگانه‌ای از انواع مختلف پایگاه‌های داده‌ای شکل می‌گیرد که هر دسته داده در آن نیازمند سیاست‌گذاری خاص خود برای برقراری دسترسی عمومی است. بنابر ارزیابی کارشناسان کمیته، سند فعلی تنها ایجاد دسترسی عمومی به بخشی از اطلاعات را که در مالکیت شهرداری تهران است و احتمالا مورد استفاده غیرتجاری دارد و باید به‌صورت رایگان دراختیار عموم قرار بگیرد مورد توجه قرار داده است. پیشنهاد کمیته شفافیت آن بود که اسناد دیگری نیز به تفکیک انواع پایگاه‌های اطلاعاتی تهیه و از مجموعه این اسناد یک سند سیاستی جامع تدوین شود.

در ادامه جلسه به‌طورخاص امکان‌ها و راهکارهای تحقق داده باز در مورد داده‌های حوزه حمل‌ونقل و ترافیک مورد بررسی قرار گرفت. بنابر توضیحات خانم بهروزآذر، طراحی و انتشار API دریافت اطلاعات پایگاه‌های داده‌ای شهرداری تهران از طریق وبسایت api.tehran.ir آغاز شده است و به‌زودی API دریافت اطلاعات مربوط به حوزه حمل‌ونقل عمومی مثل موقعیت مکانی اتوبوس‌های شهری و قطارهای مترو نیز از طریق همین وبسایت منتشر خواهد شد که بر مبنای آن، امکان توسعه اپلیکیشن‌های مسیریابی را فراهم خواهد آمد که شهروندان بتوانند با تخمین مدت‌زمان لازم برای تردد با وسایل حمل‌ونقل عمومی و مقایسه آن با زمان لازم برای تردد با وسیله شخصی، شیوه تردد بهینه را انتخاب کنند.

به‌منظور پیگیری جدی‌تر داده باز در حوزه حمل‌ونقل و ترافیک مقرر شد تا کارگروهی در کمیته شفافیت در تعامل با معاونت سرویس‌های شهروندی در سازمان فاوا که پیگیر سامان‌دهی به داده‌های حوزه حمل‌ونقل و ترافیک است ظرف مدت یک‌ماه زمان‌بندی تحقق این امر را مشخص و گزارشی نیز از مراحل مختلف انجام آن به کمیته ارائه دهد.

درباره «چالش‌های انتشار عمومی اطلاعات معاملات و ضرورت انتشار شرح خدمات» در گفت‌وگو با مهر

بهاره آروین رئیس کمیته کمیته شفافیت و شهر هوشمند، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به برخی مشکلات و موانع اجرایی موجود دراجرای کامل مصوبه‌ «الزام شهرداری تهران به انجام الکترونیکی و اعلان عمومی اطلاعات معاملات» گفت: به دلیل همین مشکلات، قرار بر این شد تا جهت رفع این مسائل، بررسی‌هایی صورت گیرد و تصمیماتی در سطح مدیریت گرفته شود. خوشبختانه جلسه‌ خوبی در این راستا برگزار شد و با موافقت معاون مالی قرار شد تا این مشکلات حداکثر تا پایان آذرماه رفع شود.

وی با بیان اینکه چهار مشکل در این راستا مورد بررسی قرار گرفته، گفت: اولین مورد، شرح خدمات قراردادها بود که ضروری است مطابق با مصوبه هرچه سریع‌تر به فیلدهایی که بر روی سامانه‌ شفاف نمایش داده می‌شود، افزوده شود.

آروین تاکید کرد: رسانه‌ها و شهروندان در حال حاضر فقط با موضوع و مبلغ قراردادها را ارزیابی می‌کنند که این ارزیابی دقیقی نیست و در برخی از مواقع مواردی هم که پررنگ می‌شود، خیلی منصفانه نیست چون اتفاقا اگر روی شرح خدمات دقت شود، این نکته دیده می‌شود که قرارداد چندان دور از مبلغ واقعی نبوده است. بااین‌حال چون پیش از این، بارگذاری شرح خدمات قرارداد به صورت یک فایل جداگانه و به عنوان ضمیمه قرارداد اجباری نبوده است، نقصان‌ قراردادهای موجود از این لحاظ زیاد است.

وی افزود: به همین دلیل قرار شد انتشار عمومی جزئیات شرح خدمات قراردادها در قالب یک بخشنامه‌ به مناطق اطلاع‌رسانی شود که تا پایان آذر – که مهلت شش‌ماهه شهرداری تهران برای اجرای مصوبه (طبق خود مصوبه) به پایان می‌رسد و باید همه‌ آن فیلدهایی که در مصوبه پیش‌بینی شده در سامانه‌ شفاف هم بیاید. لذا ضروری است به مناطق اعلام شود که شرح خدمات را تکمیل و ضمائم مربوطه را بارگذاری کنند تا انشاءالله در پایان پاییز امسال شرح خدمات قراردادها هم با جزئیات کامل روی سامانه‌ی شفاف نمایش داده شود.

به گفته آروین، دومین مشکلی که مورد بحث و بررسی قرار گرفت بسته شدن عامل هزینه در سامانه‌ مالی بود. در حال حاضر سامانه‌ مالی به سامانه‌ قراردادها وصل است. پیش از این دیده شده بود که مناطق، قراردادی را در سامانه‌ قراردادها به دلیل این که بر روی شفاف ارائه می‌شد  ثبت نمی کردند و در ادامه در سامانه‌ مالی ثبت می‌شد. خوشبختانه در جلسات گذشته پس از اینکه با همکاری معاونت مالی مغایرت‌های بین دو سامانه‌ مالی و قراردادها رفع شد، مسیر دسترسی ایجاد قرارداد جدید در سامانه مالی بسته شد تا از ثبت همه قراردادها در سامانه قراردادها و انتشار عمومی آنها بر روی وبسایت شفاف اطمینان حاصل شود.

وی ادامه داد: با این‌حال مجددا مشاهده شده که بعضا مناطق هزینه‌ای را ثبت می‌کنند اما در ادامه عامل هزینه را – که می‌تواند یکی از ده‌ها مورد مثل قرارداد، فاکتور یا صورت‌وضعیت باشد- ثبت نمی¬کنند. ما این نکته را مطرح کردیم که تکمیل این فیلد باید اجباری شود تا درصورتی که درخواست وجه برای قرارداد است، اطمینان از ثبت قرارداد در سامانه قراردادها صورت گیرد. مساله‌ اجرایی‌اش هم این بود که چون موارد هزینه‌کرد خیلی متعدد و متنوع است، تکمیل اجباری این فیلد و انتخاب یکی از چند گزینه‌ پیش‌فرض، مناطق را دچار مساله می‌کرد. اما از سوی دیگر هم عدم ثبت عامل هزینه در سامانه نیز دچار مشکل است چراکه می‌تواند به عنوان یک راه فرار از ثبت قرارداد در سامانه قراردادها محسوب شود. از این‌رو با توافق اولیه با معاونت مالی و اداری، قرار بر این شد تا نیمه ماه جاری بررسی‌های لازم صورت گیرد و راهکارهایی برای اجباری شدن تکمیل این فیلد در سامانه مالی به کمیته‌ شفافیت ارائه شود.

عضو شورای شهر تهرانئ مشکل سوم پیش‌آمده را بحث قراردادهای محرمانه عنوان کرد و گفت: بر اساس مشاهده¬های انجام شده، برخی واحدهای تابعه که بدون گردش به ثبت قراردادها اقدام می‌کنند، به بهانه‌ محرمانه بودن اسناد برخی قراردادها، از ثبت آن در سامانه‌ سر باز می‌زنند. در جریان برگزاری یک جلسه با معاونت مالی و اداری شهرداری تهران این موضوع مطرح شد که اگر قرار باشد واحد مربوطه به این نتیجه برسد که چه چیزی محرمانه است و چه چیزی نیست، نظارت بر عملکرد واحدهای مربوطه عملا بی معنا خواهد شد. چراکه ممکن است واحد مربوطه یک قرارداد را به هر دلیلی، ثبت و منتشر نکند چراکه آن را به‌عنوان قرارداد محرمانه قلمداد ‌می‌کند. بر این اساس مقرر شد معاونت مالی برای تصویب این که چه قراردادی محرمانه است یا نیست، دستورالعملی را تا انتهای پاییز سال جاری به شورای شهر تهران ارائه دهد و در این فرآیند، این مسأله را مشخص کند که چه کسی و بر چه اساسی تشخیص می‌دهد که قراردادی محرمانه است یا خیر.

عضو هیات رییسه شورای شهر تهران  با اشاره به پیشنهادی که هنگام بررسی این مصوبه در صحن علنی ارایه شد گفت: این پیشنهاد با استناد به ویژگی شهرداری تهران به عنوان یک سازمان خدماتی مطرح شد که اساسا در یک سازمان خدماتی بحث قرارداد محرمانه، بلاموضوع است و به همین دلیل ممنوعیت انتشار قراردادهای محرمانه به کل از متن مصوبه حذف شد. البته این دست موارد خیلی معدود است و مواردی هم که گزارش آنها آمده، واقعا انگشت‌شمارند، اما اگر درحال حاضر شهرداری تهران از این موارد معدود با خبر است، باید خیلی روشن و شفاف اطلاع بدهد تا بتوانیم صحن شورا را هم در جریان این امر قرار دهیم.

و اما مشکل آخر در اجرای این مصوبه هم این بود که سامانه‌ قراردادها به‌تدریج و به‌صورت فراهم شدن ثبت باگردش قراردادها در واحدهای تابعه، در حال راه‌اندازی است. این نکته بارها دیده شده که به عنوان نمونه سامانه در ۸ واحد تابعه بیش از یک سال است به‌صورت باگردش راه‌اندازی شده ولی قراردادی در آن ثبت نمی‌شود و به عبارتی گویی این راه‌اندازی صوری است! پس از بررسی¬های انجام شده مشخص شد دقیقا مشابه مناطق، ثبت قرارداد همچنان در سامانه‌ مالی صورت می‌گیرد و از آن‌جایی‌که اطلاعات وبسایت شفاف از روی سامانه قراردادها فراخوانی می‌شود نه سامانه مالی، اطلاعات بسیاری از قراردادهای واحدهای تابعه در شفاف نمایش داده نمی‌شود. این موضوع با معاونت مالی و اقتصادی شسهرداری تهران هماهنگ شد که اگر در سازمان‌ها و شرکت‌ها، بالاترین مقام واحد اجرایی و معاونت تایید کرد که در آن واحد، سامانه‌ی قراردادها باگردش راه‌اندازی شده، مشابه مناطق مسیر ایجاد قرارداد جدید در سامانه‌ مالی بسته شود تا سامانه قراردادها به‌طور واقعی‌ مورد استفاده‌ی واحد مربوطه قرار گیرد و به تعبیر دیگر راه اندازی آن به شکل ویترینی و نمایشی نباشد.

 

این مصاحبه با عنوان «۴چالش انتشاراطلاعات معاملات/ضرورت انتشارشرح خدمات قراردادها» در ۲۳ آذر ۱۳۹۷ در سایت خبرگزاری مهر انتشار یافته است.

پیگیری تحقق داده باز در شهرداری تهران (دستور جلسه)

پنجاه‌دومین جلسه کمیته شفافیت و شهر هوشمند، فردا شنبه ۹۷/۹/۲۴ به ریاست دکتر بهاره آروین و با حضور سرکار خانم دکتر زهرا بهروز آذر، رئیس مرکز آمار و رصد شهرداری تهران برگزار خواهد شد.

در این جلسه، پیش‌نویس سند «سیاست داده باز در شهرداری تهران» با حضور تدوین‌کنندگان سند و کارشناسان کمیته شفافیت مورد بررسی قرار خواهد گرفت. سیاست داده باز در شهرداری تهران بستر لازم را برای ایجاد دسترسی عمومی به پایگاه‌های اطلاعاتی متعلق به شهرداری تهران در چارچوب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات فراهم می‌کند. در ادامه این جلسه، به طور خاص امکان‌ها و راهکارهای تحقق داده باز در مورد داده‌های حوزه حمل و نقل ترافیک مورد بررسی قرار خواهد گرفت‌.

⁩انتشار عمومی پژوهش‌های انجام‌گرفته در شهرداری و واحدهای تابعه از جمله اهداف کمیته در سال دوم فعالیت‌های خود بوده است که در بخش پایانی جلسه،‌ گزارش کارشناسی تدوین‌شده در این رابطه و پیشنهاد سیاست‌گذارانه ضمیمه آن مورد بررسی و تصمیم‌گیری قرار خواهد گرفت. ادامه مطلب …

ضرورت تدوین شاخص‌های سنجش‌گر فساد (گزارش جلسه)

پنجاه‌ویکمین جلسه کمیته شفافیت و شهر هوشمند، شنبه ۹۷/۹/۱۰ به ریاست دکتر بهاره آروین و با حضور جناب آقای شهیدی‌پور، مدیرکل محترم ارزیابی عملکرد و بهبود مدیریت شهرداری تهران و تیم کارشناسی تدوین «سند راهبردی مبارزه با فساد در شهرداری تهران» برگزار شد و این سند مورد بررسی قرار گرفت.

با توجه به اولویت‌دار بودن بحث مبارزه با فساد در دوره جدید مدیریت شهری، سند مذکور با هدف شناسایی فرایندهای مستعد فساد در شهرداری تهران و برمبنای نتایج پژوهشی که در اداره کل ارزیابی عملکرد انجام گرفته است، تدوین شده است. بنابر توضیحات جناب آقای شهیدی‌پور مبارزه با فساد در حیطه وظایف اداره کل ارزیابی عملکرد قرار نمی‌گیرد و بخش‌های مختلف دیگری در شهرداری تهران متولی این امر هستند. ورود اداره کل ارزیابی عملکرد به این موضوع از این جهت بوده که با انجام یک بررسی جامع و ارائه یک اولویت‌بندی از فرایندها و گلوگاه‌های فسادزا در شهرداری تهران، به فعالیت‌های پراکنده بخش‌های دیگر نظم و جهت داده شود. درواقع تهیه سند راهبردی مبارزه با فساد گام اولیه در تدوین برنامه عملیاتی برای کاهش موثر فساد است که در برنامه سوم توسعه شهر تهران موادی به آن اختصاص داده شده است.

بنابر نتایج پژوهشی که مبنای این سند بوده است ۳۶ فرایند و گلوگاه اولویت‌دار از حیث فسادزا بودن شناسایی شده‌اند که به ترتیب اولویت عبارتند از: ادامه مطلب …